Selecteer een pagina

Wat voor Instagram filter is dat? – Nabewerken voor mooie fotografie.

Als ik een euro kreeg voor elke keer dat ik iemand iets negatiefs hoor zeggen over nabewerking dan…..had ik dus nu…veel euros (la la la Geld). Kortom ik hoor dit vaak. In de wandelgangen van het leven en in de kruipruimtes van het Internet. En nog meer voor de vraag: Wat voor instagram filter is dat?

Omdat deze houding als ingelichte fotograaf een mysterie is, wil ik dus vandaag op zoek gaan naar de essentie. De essentie van waarom ik denk dat nabewerken, minimaal of uitgebreid deze ook is, echt de doodzonde is waar sommige het voor uitmaken. Vandaag wil ik dus aantonen dat nabewerken niet alleen een onmisbaar element is van de fotografie, maar ook dat dit geen nieuw fenomeen is. En zeker een onmisbaar element is.

De Historie

Camera Obscura het OG Instagram 

Om een duidelijk overzicht te hebben van het ontwerp moeten we eerst vast stellen wat nabewerking binnen de fotografie is. Hier moeten we een stukje historie gaan bekijken:

Fotografie gerekend in jaren is een oude kunstvorm, maar zeker niet de oudste. Sterker nog het is een van de jongste kunst expressie vormen die er zijn. Fotografie bestaat minstens sinds 1826, het jaar waarin Joseph Nicéphore Niépce begon met het experimenteren met lichtgevoelige materialen om beelden vast te leggen. Ik zeg “minstens”, omdat het concept van de camera al veel ouder was en komt van de “Camera Obscura”. De Camera Obscura (latijn voor Donkere kamer) liet het toe dat beelden in een donkere kamer of doos werden geprojecteerd op een achterwand komend van een klein gaatje aan de andere zijde. Door spiegels en elementen van glas kon dit beeld worden gebundeld. Grof gezien de werking van het menselijke oog op een andere schaal en een ander medium.

Voortschrijdende ontwikkelingen stelden handige uitvinders instaat dit geprojecteerde beeld vast te leggen op een gevoelige plaat. En door experimentatie met andere chemicaliën, en het ontwikkelen van de eerste lenzen, werd deze techniek steeds krachtiger en beter. Hier hebben we de uitdrukking “op de gevoelige plaat vast leggen” aan overgehouden.

De techniek staat natuurlijk niet stil, en doorontwikkeling maakte het mogelijk om later gevoelige papier soorten, emulsies en Film te ontwikkelen. Fotografie toestellen werken kleiner en ontwikkelden zich van licht gevoelige dozen naar compacte machines. En in het digitale perk tot ware computers met sensors die film als lichtgevoelig element vervangen.

Ondanks dat we nu veel meer kunnen doen met een camera, is het uitgangspunt nog steeds hetzelfde. Een kleine doos met daarvoor een lens die licht opvangt en een mechanische (of elektronische) sluiter die opent en sluit om het licht door te laten op een gevoelig element. Het grootste verschil zit hem tegenwoordig tot het geleide beeld. Niet langer hoeft deze met een chemisch proces te worden ontwikkeld. We hebben nu een digitaal bestandsformaat dat direct kan worden bekeken op je schermpje, direct kan worden verzonden via je mail of met je mobiel, en direct online kan op je Instagram of Flickr pagina. 

Hoe werkt een camera ? Dit is geen instagram
 

Alles is mogelijk ook zonder instagram filter

Wat een gemak hebben we dan. Prachtige beelden. We kunnen ze bijna eindeloos maken tegen minimale kosten. Namelijk kost een SD-kaartje, je cloud opslag en een harde schijf een fractie van de kosten van film en de ontwikkelkosten. En als we willen doet de kamera ook nog een deel van het denk werk. We kunnen ons dus concentreren op de essentie van de fotografie, het vinden van het beeld. De ontwikkelingen binnen de digitale fotografie zijn nu zo goed dat de apparatuur die de grootheden van vroeger hadden hier bij in het niets vallen. Je drukt op de knop en je heb een prachtig beeld.

Maar is dat zo? We doen niet anders dan het licht van ons onderwerp nemen en deze op een plaat vast leggen toch? Hebben we een mooie situatie gevonden, een mooi persoon als onderwerp, en met wat werk het mooie licht gevonden. Dan zijn we er toch? Waar blijven die likes en volgers dan? Ik wil ook wel Instagram famous zijn. Jij vast ook wel.

De Nabewerking.

De beelden die we met onze moderne minicomputers met lenzen nemen kunnen veel, maar niet alles. Daarbij is een kunstvorm een interpretatie van een moment, een idee of een gevoel. De camera is het gereedschap. En dit gereedschap als we een beeld nemen in een RAW-formaat, is een soort slice of life. Door het grote dynamische bereik en de technische mogelijkheden die we hebben in computationele nabewerkings-software zijn we in staat geweest een moment vast te leggen waarin nog een behoorlijke ruimte voor kunstzinnige interpretatie in is.

Zelf voelt het voor mij altijd dat de camera, nadat je het voorwerk van locatie, moment van de dag en compositie hebt gedaan. Een klein universum van mogelijkheden vastlegt. Wou je het wat donkerder? Dat kan. De straat verlichting mag wat meer geel en meer intensiteit. Ook dat kan. De lucht mag wat meer paars. Voor sommige mag het hele beeld wel wat meer paars. Ook dat kan. Het is toch jou beeld en jouw interpretatie van de scene die je hebt genomen.

Is dit dan nieuw?

Omdat we zoveel mogelijkheden hebben, is nabewerken zoals we dat nu doen dan nieuw? Nee zeker niet. Net als met film vroeger in het Doka nog behoorlijk aan gesleuteld werd, kunnen we dat tegenwoordig ook. En nu hoor ik je denken: “Ja, maar Ansel Adams dan?” En ja onder puristen is Ansel Adams een dingetje. Landschap beelden bewerk je toch minimaal.

Dit idee klopt dus niet. Een korte zoektocht op Amazon of Google leert ons al snel dat Ansel Adams een hele serie boeken over nabewerken in de Doka heeft geschreven. Hij was toch de uitvinder van de Zone bewerking. Waar ieder onderdeel in de foto een zone toegeschreven kreeg en in de belichting van de print meer of minder licht kreeg om donkere en lichtere zones te creëren die het oog door het beeld leiden. Een foto is namelijk een 2D medium dat een gevoel van driedimensionaliteit simuleert. Of denken we als fotografen dat de lucht echt bijna Zwart is overdag? Dit is een van de kenmerken van wat de beelden van Ansel Adams zo uniek maken.

Wat kunnen we allemaal met nabewerking?

Met nabewerking in programma’s als Lightroom en Photoshop zijn natuurlijk eindeloos. Van de basis aanpassingen van je belichting, contrast, kleuren en plaatselijke bewerkingen. Tot aan het weghalen van storende elementen in Photoshop tot aan zelfs het vervangen een lucht die niet zo mooi is of te saai voor een intrigerend beeld. Was je op een mooie locatie, maar hield je de camera net even verkeerd. Zelfs dan kan Photoshop kennis je helpen het beeld te corrigeren.

Dit alles na je eigen smaak natuurlijk. Het is een kunstvorm, en niet alleen maar registratie van de werkelijkheid. Zelf denk ik dat de alleen rapportage fotografie en wellicht straatfotografie zich tot een mindere mate tot een kunstvorm horen. Dit is een rapportage die informatie over de werkelijkheid afbeeld. Maar ook in rapportage fotografie zijn er die toch echt diep in de magische buidel van Photoshop grijpen. Zo is het al een tijdje duidelijk dat Steve McCurry (ja die van het National Geographic beeld “the Afghan girl”) storende elementen uit zijn beelden haalde om de compositie nog sterker te maken.

 

Een paar voorbeelden.

Het beeld Tetris door Thomas Bjonstad op 500px. Een voorbeeld van hoe nabewerking, in dit geval door alle kleuren weg te laten behalve geel en oranje, tot een unieke en krachtige compositie kan leiden. Deze techniek wordt ook wel de selectieve kleur techniek genoemd.

Een beeld uit de serie Urban Movements van Stephanie Jung. Eveneens als het beeld van Tetris van Thomas is gebruik gemaakt van kleur voor een sterke compositie. De techniek die beweging in het foto brengt heet ook wel de “ja knik” techniek. Deze kan zowel in de camera worden gemaakt maar ook in Photoshop. Ondanks dat we niet weten of hier gewerkt is met Photoshop kunnen we wel zeker zijn dat hier met selectieve kleur is gewerkt in de nabewerking.

Als laatste een beeld van mijzelf. Ik heb deze gekozen, omdat het een van mijn meest populaire beelden is en zowel veel als print en ook als stock beeld is gebruikt. In dit beeld heb ik twee verschillende beelden samengevoegd. De lucht is van een moment een uur voor het blauwe uur, maar het stadsaanzicht zelf is uit het blauwe uur. De weerspiegeling is ook weer een combinatie van deze twee momenten. Wat volgens mij tot een uniek beeld heeft geleid dat niet te creëren is zonder nabewerking.

Een mening (niet over instagram)…

Mijn mening is dan ook dat we de gereedschappen die we hebben, en de apparatuur die we hebben, ten volle moeten benutten. En zeker als fotografen zouden moeten stoppen met het commenteren op beelden van fotografen die de saturatie schuif net wat verder schuiven als we zelf zouden doen. Anders dan onze appreciatie van het ontwikkelen van een visie die de fotograaf eigen is.

Of sterker nog, fotografen die meer beheersing van Photoshop hebben zouden we moeten toejuichen. En eerder bij hun in de les gaan. Ze zijn namelijk de geestelijke kinderen van een groot meester. Van meer kennis worden we alleen maar betere fotografen.

Kunst is subjectief, en net zo is fotografie dat. Elke fotograaf maakt zijn eigen beeld. Het zou bijzonder saai worden als we de mogelijkheden die we hebben allemaal op dezelfde manier interpreteren. Schuif die sliders dan ook nog maar even wat links en rechts. Je camera kan heel wat. En er komt vast een markant en prachtig beeld uit.

Na al het gedoe over Instagram is het natuurlijk tof als je me volgt op mijn Instagram account. Instagram is natuurlijk het platform om je werk aan veel mensen te kunnen laten zien.

%d bloggers liken dit: